Phần lớn doanh nghiệp chọn cách 'chết im lặng'

Phần lớn doanh nghiệp chọn cách 'chết im lặng'

Số liệu từ Tổng cục Thống kê cho biết năm 2013 vừa qua có khoảng 60.737 doanh nghiệp (DN) khó khăn phải giải thể hoặc ngừng hoạt động, tăng 12% so với năm 2012. Phần lớn trong số này là chọn cách "chết im lặng" khi có tới 40.116 DN ngừng hoạt động nhưng không đăng ký.

Nhìn vào con số thống kê hàng năm, quy mô của DN Việt Nam đang tăng lên đều đặn. Nhưng con số đó được tính toán theo cách nào và đã phản ánh đúng thực trạng? Bởi nếu hiểu không đúng bản chất vấn đề sẽ dẫn tới việc đưa ra những chính sách sai lầm.

Theo Báo cáo thường niên do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố năm 2012, vào thời điểm 31/12/2002, số lao động bình quân một DN là 74 người, giảm xuống còn 34 người đến cuối năm 2011; còn nguồn vốn bình quân một DN tăng từ 23 tỷ đồng lên 47 tỷ đồng.

Đã phản ánh đúng thực trạng?

Nếu nhìn thoáng qua, chắc ai cũng sẽ mừng vì quy mô phát triển DN Việt Nam đang ngày càng đi vào chiều sâu (giảm lao động, tăng vốn), nhưng thực chất có đúng như vậy không? Theo chuyên gia kinh tế Bùi Trinh (Tổng cục Thống kê), về nguyên tắc, để đảm bảo tính so sánh một chỉ tiêu liên quan đến tiền tệ giữa các thời kỳ (như nguồn vốn, doanh thu, lợi nhuận…), phải loại trừ ảnh hưởng của yếu tố giá để đưa chỉ tiêu cần phân tích về cùng một mặt bằng giá để đảm bảo tính so sánh. Báo cáo của VCCI đã bỏ qua yếu tố này! Từ đó có thể dẫn đến những ngộ nhận và đôi khi là các nhận định sai lầm.

Nguồn vốn bình quân một lao động của toàn khu vực DN cũng có sự tăng lên trong vòng 12 năm qua và chủ yếu là do khu vực DN nhà nước. Tính tổng chung của khu vực DN, nguồn vốn bình quân một lao động tăng từ 0,31 tỷ đồng năm 2000 lên 0,73 tỷ đồng vào năm 2011.

Trong đó, khu vực DN nhà nước tăng mạnh nhất (từ 0,36 tỷ đồng/lao động năm 2000 lên 1,57 tỷ đồng vào năm 2011). Tiếp đến là khu vực DN ngoài nhà nước, từ 0,11 tỷ đồng/lao động năm 2000 lên 0,61 tỷ đồng năm 2011. Cuối cùng là khu vực DN FDI: giảm từ 0,59 tỷ đồng/lao động năm 2000 xuống còn 0,5 tỷ đồng năm 2011.

Luôn được khá nhiều chuyên gia đánh giá tốt về mặt thu hút đầu tư, lao động có tay nghề cao, trang bị máy móc, công nghệ tiên tiến..., tuy nhiên, thực trạng lại cho thấy khu vực FDI thực chất chủ yếu thu hút một lượng đông đảo lao động có tay nghề thấp, mức trang bị vốn bình quân một lao động còn thấp hơn cả khu vực DN ngoài nhà nước.

"Khu vực DN ngoài nhà nước là khu vực luôn được hô hào phát triển, tuy nhiên mới chỉ về mặt số lượng và chưa có một định hướng nào thật sự rõ ràng. Bất cập xảy ra khi mà ngày càng có nhiều DN được "khai sinh" thì cũng có rất nhiều DN "khai tử". Tuy nhiên, vốn mà khu vực này bỏ ra cho sản xuất, kinh doanh lại là thực chất và đóng góp vào trong tăng trưởng là nhiều nhất (chiếm tỷ trọng gần 50% trong tổng GDP)", ông Trinh nói.

Vẫn theo ông Bùi Trinh, trong vòng 12 năm, số lượng DN tăng hơn 7,6 lần, từ 42.000 DN năm 2000 lên con số 324.000 DN vào năm 2011. Nguồn vốn của DN được hiểu là toàn bộ giá trị bằng tiền của tài sản cố định và tài sản lưu động đầu tư cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, nhưng với thực trạng phát triển và quy mô nguồn vốn bình quân một DN như hiện nay, thì việc phát triển DN một cách ồ ạt trong thời gian qua đã bộc lộ quá nhiều bất cập. Và khi nền kinh tế bắt đầu gặp khó khăn, tổng cầu của nền kinh tế yếu đi, tổng cung vốn đã yếu lại càng yếu hơn.

DN sắp gia nhập thị trường giảm

Lượng DN "chết" đi ngày càng nhiều, trong khi số gia nhập thị trường tỏ ra thận trọng vì "không biết ngày mai sẽ ra sao".

Ông Nguyễn Bích Lâm - Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê, cho biết năng lực sản xuất của các DN sắp gia nhập thị trường ngày càng giảm đi. Tính bình quân quy mô vốn một DN mới thành lập năm 2013 là 5,18 tỷ đồng (nếu loại trừ yếu tố giá chỉ còn 4,18 tỷ đồng), giảm so với mức 6,68 tỷ đồng của năm 2012.

Bi quan hơn, Gs. Nguyễn Mại - Chủ tịch Hiệp hội DN đầu tư nước ngoài, cho rằng nhiều DN đăng ký trên chưa chắc sẽ hoạt động năm 2014, còn số đã khó khăn thì sắp tới có thể "chết" hẳn.

Tự bỏ vốn gây dựng DN, giám đốc một DN sản xuất vật liệu xây dựng tại Bắc Ninh bức xúc: "DN hiện nay rất khó, sức mua yếu khiến chúng tôi phải giảm giá bán tới 20%, mức kinh khủng nhưng vẫn phải chấp nhận vì thị trường hiện nay chỉ có bán rẻ mới có người mua".

Nhắc đến chuyện vay vốn ngân hàng mở rộng sản xuất kinh doanh, vị này cho rằng quá liều lĩnh: "Với đầu ra khó khăn như hiện nay thì vay để làm gì! DN chả dại lại đem tài sản đi vay ngân hàng lúc này, mỗi tháng lại phải trả lãi".

Theo ông Cao Sĩ Kiêm - Chủ tịch Hiệp hội DN nhỏ và vừa Việt Nam, chưa khi nào, DN đối mặt với nhiều thách thức như hiện nay và nằm ngoài mọi dự đoán trước đó. Áp lực chính với hơn 90% DN vừa và nhỏ là không tiếp cận được vốn mà hàng hóa bán ra chậm lại, nợ nần chồng chất khiến tình hình kinh doanh ảm đạm lại càng trì trệ hơn.

"Ngân hàng cũng chẳng sợ ứ đọng vốn, vì họ có thể mang đầu tư trái phiếu, vàng, ngoại tệ, cho vay bù đắp lẫn nhau trong hệ thống để đảm bảo khả năng sinh lời nhiều hơn. Cứ thế, dòng vốn không đi vào sản xuất", ông Kiêm lý giải.

Việt Nguyễn

Theo Thời Báo Kinh Doanh