Tại sao nợ công tăng nhanh trong những năm gần đây?

Tại sao nợ công tăng nhanh trong những năm gần đây?

Với mức thâm hụt ngân sách 5,3% năm 2014 và 5% năm 2015 thì dự báo số nợ công/GDP năm 2015 là 64,5%. Nếu tính cả 85.000 tỷ đồng trái phiếu thì mức thâm hụt ngân sách lên đến 7%.

Các số liệu được dẫn ra tại Hội Thảo “Giải pháp tái cơ cấu đầu tư công trong khuôn khổ đổi mới mô hình tăng trưởng” do Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) tổ chức cho thấy: Dư nợ công/GDP trong thời gian qua tăng và so với các nước nợ công của Việt Nam là tương đối cao.

Cụ thể, Tổng số nợ công năm 2011 bằng 50.0% GDP, năm 2012 bằng 50,8% GDP, năm 2013 bằng 54,2% GDP, dự kiến năm 2014 sẽ bằng 60,3% GDP.

Nợ Chính phủ hiện chiếm tỷ trọng lớn nhất, tiếp đến là nợ được Chính phủ bảo lãnh và nợ chính quyền địa phương nhìn chung là thấp: Tính đến ngày 31/12/2013, nợ chính phủ chiếm 78,1%, nợ được Chính phủ bảo lãnh chiếm 20,4% và nợ chính quyền địa phương là 1,5%.

Áp lực lên ngân sách nhà nước

Mặc dù quy mô nợ công/GDP tính đến ngày 31/12/2013 bằng 54,2% GDP, vẫn nằm trong giới hạn Quốc hội cho phép.Tuy nhiên, dư nợ công tăng khá nhanh: Năm 2010/2009 tăng 27%, năm 2011/2010 tăng 24,8%, năm 2012/2011 tăng 18,4%, năm 2013/2012 tăng 17,9%.

Với mức thâm hụt ngân sách 5,3% năm 2014 và 5% năm 2015 thì dự báo số nợ công/GDP năm 2015 là 64,5%. Nếu tính cả 85.000 tỷ đồng trái phiếu thì mức thâm hụt ngân sách lên đến 7%.

Tuy mức đầu tư trực tiếp từ NSNN có xu hướng giảm, xong đầu tư công đã có xu hướng mở rộng quy mô phát hành TPTP mà bản chất của TPCP chính là bội chi NSNN và nằm trong tổng nợ công hiện nay.

Tiến sĩ Lê Hải Mơ – Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách tài chính (Bộ Tài chính) cho rằng, một số khoản chưa được phản ánh đầy đủ vào nợ công. Do đó, áp lực lên ngân sách trong thời gian tới là rất lớn.

Báo cáo của Chính phủ về tình hình kinh tế xã hội năm 2014 cho biết tỷ lệ trả nợ trực tiếp từ ngân sách hiện tương đương mức 14,2% vẫn trong chiến lược Quản lý nợ công là không quá 25%.

Tuy nhiên, nếu tính cả phần cho vay đảo nợ, trả lãi vay thì con số này hiện đã ở mức 26,2% tổng chi NSNN.

Trong khi đó, thu ngân sách nhà nước có xu hướng giảm, dự báo năm 2014 là 22%.

Tại sao nợ công tăng nhanh

Tại sao nợ công tăng nhanh trong thời gian qua, hàng loạt các câu trả lời đã được cái đại biểu tham dự hội thảo đưa ra.

Theo thống kê, nguồn TPCP và nguồn vốn ODA hiện nay chủ yếu là để đầu tư vào cơ sở hạ tầng (một trong những nội dung quan trọng trong đầu tư công). Do đó, việc tăng đầu tư công gắn với quản lý sử dụng kém hiệu quả chính là nguyên nhân làm cho nợ Chính phủ tăng.

Trong khi đó, các quyết định đầu tư công hầu hết đều xuất phát từ đề xuất của các bộ,Trung ương, địa phương và DNNN chứ chưa xuất phải từ sự cần thiết phải có mặt của đầu tư công.

Tính phong chào, đua nhau đầu tư tiếp tục diễn ra ở khắp mọi nơi (bến cảnh, sân bay…) tạo ra áp lực vốn rất lớn.

Hầu như tất cả các dự án đều chậm tiến độ, phải điều chỉnh làm tăng quy mô vốn đầu tư lớn hơn nhiều so với quy hoạch dự kiến (nhà nước phải chạy theo thực tế)

Thiếu khuôn khổ thể chế, chế tài đủ mạnh để kiểm tra, giám sát, xử lý các vấn đề phát sinh trong đầu tư công.

Đầu tư công co dãi bất thường để lại những hậu quả không nhỏ.

Theo Ndh