Ứ đọng vốn vì nợ xấu

Ứ đọng vốn vì nợ xấu

Tăng trưởng tín dụng của các ngân hàng nói riêng và toàn hệ thống nói chung đã dương trở lại kể từ cuối tháng 3, thay vì âm trong 2 tháng trước đó. Theo đánh giá được đưa ra từ lãnh đạo các ngân hàng, tín dụng sẽ cải thiện dần trong những tháng tới. Thậm chí, nếu từ nay đến hết quý III/2014, tín dụng có dấu hiệu cải thiện, sẽ có nhiều ngân hàng trình NHNN xin nâng “room” để có thêm điều kiện mở rộng hoạt động cho vay.

Nhu cầu vốn vẫn yếu

Có thể thấy, để có thể kích cầu dư nợ, khơi thông dòng chảy vốn, ngay từ cuối tháng 3, Thống đốc NHNN đã ra quyết định giảm trần lãi suất huy động. Trần lãi suất cho vay đối với 5 lĩnh vực ưu tiên cũng được điều chỉnh giảm thêm 1%, xuống còn 8%/năm; giảm mặt bằng lãi suất cho vay xuống phổ biến mức 9 - 11%/năm.

Đến nay, tỉ trọng các khoản cho vay có lãi suất trên 15%/năm chỉ còn 5,6% so với mức 65% trước thời điểm 15.7.2012. Đồng thời, các ngân hàng cũng thực hiện cơ cấu lại thời hạn trả nợ và giữ nguyên nhóm nợ cho khoảng 300.000 tỉ đồng dư nợ….

Dù rằng sau đó tín dụng đã có dấu hiệu khởi sắc và NHNN lạc quan về mục tiêu tăng trưởng tín dụng, nhưng hiện có nhiều ý kiến cho rằng tín dụng vẫn còn nhiều trở ngại. Hệ thống ngân hàng không thể tự đẩy tăng trưởng tín dụng theo mong muốn của mình trong bối cảnh sức hấp thụ vốn của nền kinh tế còn thấp.

Chỉ riêng tại khu vực TP. HCM, NHNN chi nhánh TPHCM cho biết 3 tháng đầu năm, huy động vốn và cho vay của các NHTM trên địa bàn TPHCM vẫn ở mức thấp và chậm. Trong đó, tăng trưởng tín dụng 3 tháng ước đạt 0,12%. Đây là diễn biến bình thường, xuất phát từ đặc điểm của quý đầu năm, gắn liền với tính thời vụ và trực tiếp tác động bởi yếu tố lễ hội của dịp Tết Nguyên đán.

Đối với tín dụng cho sản xuất kinh doanh, lĩnh vực xuất khẩu có tăng trưởng khá, cụ thể dư nợ cho vay bằng ngoại tệ tháng 1 tăng 1,6%, tháng 2 tăng 1,3% và dự ước 3 tháng đầu năm tăng 3,8%; tín dụng đối với 5 nhóm lĩnh vực ưu tiên đạt 133.081 tỉ đồng, tăng 3,84% so với cuối năm 2013.

Theo đánh giá của HSBC, trong quý I, lĩnh vực nông nghiệp tăng trưởng chậm lại còn 2,4% so với mức 2,7% của cùng kỳ năm trước; lĩnh vực khai khoáng mỏ đã giảm còn -2,9% từ mức -0,2% trong năm 2013; lĩnh vực xây dựng tăng chậm hơn, từ mức 5,8% trong năm 2013 xuống còn 3,4% trong quý I-2014 và lĩnh vực dịch vụ cũng giảm từ mức 6,6% trong năm 2013 xuống còn 6% do mức độ lạc quan của người tiêu dùng yếu.

Doanh số bán lẻ cũng giảm mạnh trong tháng 3 khi chỉ ở mức 6,3% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi con số tháng 2 là 12,7%. Ngày 17.3, NHNN đã giảm lãi suất thị trường mở (OMO) thêm 50 điểm, chỉ còn 5% để thúc đẩy nhu cầu. Nhưng cũng chỉ có 1.000 tỉ đồng được bơm vào thị trường mở trong ngày 31.3 vì không có người đặt giá trong vài tuần qua.

Những số liệu trên cho thấy, trong tình hình khó khăn hiện nay, sức khỏe DN chưa hoàn toàn hồi phục, cộng với tình trạng nợ xấu của ngành vẫn là rào cản lớn đối với tăng trưởng tín dụng trong năm nay. Nợ xấu đã được các NHTM tích cực xử lý, song vẫn được đánh giá trên 7%. Vì thế, theo các chuyên gia tài chính - tiền tệ, không dễ khơi thông vốn.

Nút thắt nợ xấu

Nợ xấu tiếp tục là nút cổ chai chính của nền kinh tế, gây nên tình trạng ứ đọng vốn nơi các ngân hàng trong khi các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), đang trong tình trạng thiếu vốn hoạt động, đó là nhận định của ngân hàng ANZ được đưa ra trong Báo cáo cập nhật kinh tế Việt Nam quý I được đưa ra mới đây.

ANZ cho rằng mức nợ xấu cao và tình trạng thiếu minh bạch về vấn đề này khiến các ngân hàng dè dặt trong việc bơm vốn vào nền kinh tế. ANZ không đưa ra đánh giá cụ thể của mình về mức nợ xấu, tuy nhiên theo quan điểm của ANZ việc NHNN hoãn thực hiện Thông tư 02 thêm 9 tháng là một bước lùi trong chính sách và có thể sẽ kéo dài tâm lý không muốn cấp tín dụng cho DNNVV của các ngân hàng.

Theo đó, ANZ nhận định các doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam sẽ tiếp tục hoạt động kém do thiếu kinh phí, trong khi các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài sẽ phát triển mạnh.

ANZ cho rằng các động thái hạ lãi suất đầu vào của các NHTM khó có ảnh hưởng tích cực lên tăng trưởng tín dụng, do các ngân hàng không muốn tăng cường cho vay trong tình hình nợ xấu vẫn còn treo lơ lửng trên các bảng cân đối tài chính.

Thêm vào đó, việc thiếu minh bạch về nợ xấu còn gây ra tình trạng cung cấp tính dụng không đồng đều giữa các khu vực của nền kinh tế. Các tập đoàn lớn và các doanh nghiệp nhà nước chiếm phần lớn nguồn tín dụng, trong khi các DNNVV gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn.

Năm 2013, tín dụng cho các DNNVV chiếm chưa tới 15% tổng nguồn vốn tín dụng, theo ANZ. Và thực tế cũng cho thấy, những khoản tín dụng được ngân hàng quảng cáo với lãi suất thấp đến khó tin lại cũng không hề “dễ nuốt” cho các doanh nghiệp.

Theo phản ánh Hiệp hội Các DNNVV cho biết, hầu hết các doanh nghiệp thuộc hội vẫn khó tiếp cận các gói tín dụng “giá rẻ”.

Vốn không vào được sản xuất kinh doanh, trong khi đó không cho vay được, các ngân hàng do thừa tiền đang phải sử dụng nguồn tiền nhàn rỗi để mua trái phiếu chính phủ như là một kênh đầu tư an toàn.

Các ngân hàng trong nước đã mua đến 80% số trái phiếu chính phủ được phát hành từ đầu năm đến nay, trong khi các ngân hàng nước ngoài mua chỉ khoảng 10%, và gần 10% còn lại do các định chế tài chính khác nắm giữ.

Trong năm 2013, mục tiêu tăng trưởng tín dụng 12% đã đạt được sau khi tín dụng tăng mạnh trong tháng 12 nhờ các biện pháp khuyến khích tạm của NHNN, vốn đã hết hạn vào cuối năm 2013. Vì vậy theo nhận định của ANZ, nếu không có các biện pháp tương tự vào cuối năm nay, tăng trưởng tín dụng của Việt Nam sẽ khó vượt mức mục tiêu của năm 2014.

Ngân hàng này cho rằng tín dụng tăng trưởng yếu chủ yếu là do cung tín dụng thắt chặt do các ngân hàng không muốn cho vay vì mức nợ xấu cao trong bảng cân đối tài sản của họ. Tuy nhiên, ANZ thừa nhận vẫn có khả năng NHNN sẽ nới lỏng chính sách hơn nữa nếu lạm phát tiếp tục giảm.

Lao Động